Cao nguyn Rc la !!

trܩng sn dhn

 

Tnh hnh vng cao nguyn ljn ngy 10/2 vn cn rt cng thng. Mc du chnh quyn chnh thc nhn nhn v loan bo l cc cuc biu tnh chm dt, sinh hot tr li bnh thܩng, nhng tin dn chng trong vng cho bit s i li vn cn hn ch v cnh st c Ƕng, cc n v qun Ƕi vn cn tip tc tun tra rt nghim nht.

 

Din tin ca s vic.

Tin ghi nhn t ngy 2 thng 2/2001 c nhng cuc biu tnh ng lot khp ni ca khong gn 10.000 ng bo Thܮng t cc th x Ban m Thut (tnh c Lc), Kontum (tnh Gia Lai), v cc bun lng , th trn chung quanh cc tnh ny.. dc theo ܩng 14.

y l ng bo thiu s thuc cc sc dn Jarai, Ede v Bahnar, Rhad thuc ba tnh trܧc kia l Ban m Thut, Pleiku v Kontum. H biu tnh rt c trt t, t chc rt quy c, ܮc iu Ƕng bng nhiu in thoi cm tay, phi hp rt cht ch gia cc nhm vi nhau Nj va trnh hnh vi bo Ƕng qu trn va c hnh Ƕng ng b vi nhau. Tt c cc on biu tnh NJu i chnh quyn phi tr t li cho h canh tc, s t thun m h tn bao nhiu cng sc khai khn t my th h nay b chnh quyn ngang nhin cng ot t sau ngy 30/4/75 Nj trao li cho cc nh trng ta c ph, h tiu hay cy n tri, hoc trao li cho dn di c m CSVN em t Min Bc vo; v dn di c bt hp php b Min Bc trn vo Min Nam chim ba bi ht t ca h khin cho h khng cn yn thn sanh sng, khng cn mnh t no Nj canh tc nui sng bn thn v gia nh, d c mun tr li ǩi sng du c du canh cng khng ܮc .

Phi ni y l mt cuc ni dy ng lot ht sc nghim trng ca tt c cc ng bo thiu s thuc vng Cao Nguyn Trung Phn , khng phn bit sc dn hay b lc , v c cng mt ting ni thng nht, cng mt mc ch, cng mt i hi quan trng : t Nj sng, t Nj canh tc ! v t do hnh o !

T trܧc ljn nay, k c thi Nht v Nh Cng Ha ca Min Nam , cha bao gi ng bo thiu s bit hay dm "xung ܩng" v ng lot khp ni nh vy trn gn khp c lnh th vng Ty Nguyn nh my ngy qua.

Theo cc quan st vin v hng thng tn ngoi quc th con s ngܩi biu tnh c th ln ljn 20.000 . Theo Ta i s M H Ni th cc cuc biu tnh ny ang lm gin on cc trc giao thng chnh dn ljn Ban m Thut v Kontum, Pleiku.

Theo mt vi ngܩi dn a phng th cho ljn ngy 9 v 10 thng 2, tnh hnh vn cc k cng thng, ging nh "si dy qu cng khng bit s t lc no" . Mc du vy cho ljn nay vn cha c mt tn tht nhn mng no, nhng dn chng a phng ghi nhn c mt cng an b chm t tay, v mt cn b ng vin b tri c hai tay v treo ln cy.

Nguyn nhn xa gn

Theo ng Kok Ksor, gim c iu hnh mt t chc ngܩi Thܮng Hoa K (Montagnard Foundation), th s khi c khong 5000 ngܩi biu tnh trܧc tr s chnh quyn Pleiku Nj i tr t do cho hai ngܩi truyn o Tin Lnh gc Thܮng c tn l Rahlan Pon v Rahlan Djan, thuc huyn Chu Prong. b chnh quyn bt gi v nh p vo khong thng ging. Sau mi c hng ngn, hng chc ngn biu tnh ti th x Ban m Thut v Kon Tum Nj ym tr cho on biu tnh Pleiku.

ܮc bit t sau 30/4/75 H ni cho dn Min Bc t di c nhiu Ǯt vo Ty Nguyn, va hp php va bt hp php, c khi cho i trn c x c cn b ng vin c s cng i theo, vo ln ranh tranh t ca ng bo Thܮng (cng sn gi l dn tc t ngܩi nn h khinh r coi thܩng). Chnh quyn th tch thu, trng dng, cܫng chim hoc bi thܩng tܮng trng gn nh cܧp git cng khai t ai ca ng bo . V tnh hnh xm chim git t c th lan dn ra khp cc bun lng ca ngܩi Thܮng nht l cc vng t bng phng ph nhiu m ng bo Thܮng khai khn ܮc trong sut gn th k nay Nj trao vo tay bn cn b ng vin thuc cc cng ty quc doanh khai thc trng c ph v h tiu xut khu. Vic lm dng quyn hnh "ui dn ginh t" lm cho hu ht ng bo cc sc tc khng cn t sng. ni chi ljn du canh. Do sau khi c vi v nh nhau gia ng bo v dn di c t Min Bc, th c mt s khng t cn b ng vin cc cp t cp tnh tr xung b k lut trܧc ngy bin c xy ra, nhng y ch l nhng con d t thn, khng sao gii quyt tn gc ܮc vn NJ b chn p, au kh cht sng ca ng bo thiu s ngܩi Thܮng.

Mt nguyn nhn khc l vn NJ tn ngܫng. Phn ng cc sc tc Cao Nguyn sau ny NJu theo Tin Lnh. m chnh quyn cng sn th thng tay n p, ngn cm cng khai vic truyn o v hnh o, tch thu cc tr s, trit ph nh th v ph v cc bui l truyn gio do Hi Thnh Tin Lnh t chc, v bt b khng b cc nh truyn gio.

Nhng nguyn nhn su xa, nng n nht l chnh sch v ch trng dit chng qu r rt ca cng sn i vi ng bo Thܮng vng Cao Nguyn Trung Phn t sau ngy 30/4/1975, qua thi Ƕ t khinh r, coi thܩng, ljn hip p ch p nhn phm v phong cch i x tn c ca cng sn i vi ng bo thiu s. Cng sn v ngܩi dn di c t Min Bc (sau 1975) khng mun bit v gn nh khng cn bit g ljn lch s, vn ha, ngn ng, phong tc tp qun v np sng cng nh t i dn tc ca ng bo Thܮng vng Cao Nguyn . mi l Ƕng lc chnh, nhy cm v gai gc nht, thc y cuc ni dy thnh hnh Ƕng ng lot, kt hp nhiu sc dn, nhiu a phng nhng cng chung mt ni kh ang b n p, xua ui v bc lt c vt cht ln tinh thn trn con ܩng sp b dit chng... nn bt buc h phi Vng Dy i li l sng, mt np sng rt thanh bnh hnh phc t my th h m cng sn v dn di c Min Bc (1975) cܧp mt ca h.

Phn ng ca chnh quyn cng sn

Lnh o ng thܩng c thi Ƕ "cm nh hn" trܧc cc v biu tnh chng i tng i nh (nh Th , Thi Bnh, XunLc ), nhng ln ny h bt buc phi nhn nhn l c biu tnh v c ng Ƕ vng Cao Nguyn Trung Phn trong tun qua. Tuy nhin h thng bo tin tc bng nhng li l c tnh gim nh mc Ƕ nghim trng v tm vc rng ln ca vn NJ. S vic ܮc pht ngn vin Phan thy Thanh m t s si nh l mt chuyn nh, khc hn vi thc t qu l liu l vic B Quc Phng cng sn iu Ƕng S on 2 b binh cng vi 6 chin u c phn lc SU.24 thuc S on 474 Khng Qun v mt s ln trc thng ljn tng cܩng cho Qun Khu 5 trong vic tun hnh trn khng phn c vng Ty Nguyn bao trm cc im nng l th x Ban M Thut , Pleiku v GiaLai Kontum.

Sau vo ngy th nm 8/2, b Phan thy Thanh li cho bit l tnh hnh nay yn tnh tr li, tuy nhin H Ni vn cha cho php cc nh bo ngoi quc ljn vng ny. ng thi cc vin chc du lch cng thng bo l khng cung cp dch v cho ngܩi bn ngoi ti vng ny t nht trong mt tun l na.

Do vy cc ta i s ngoi quc k c Hoa K NJu khuyn co kiu dn ca h khng nn ljn aklak hay Gia Lai

Cho ljn ngy hm nay 11/2/01 v pha biu tnh ܮc ghi nhn l c khong 600 ngܩi b cng an nh p d man v 200 ngܩi khc b thng nng. V pha lc lܮng chng biu tnh cc bnh vin Pleiku v Ban m thut cho bit c khong 30 cng an b thng trong cc v x xt.

Nh cm quyn CSVN cng khai t du hiu khc thܩng v quyt tm trn p bt n k c bng v lc khi cn thit i vi cc cuc biu tnh gy xo trn vng trng c ph Cao Nguyn Trung Phn. H m thm ban lnh gii nghim khng nhng hai tnh c Lc (Ban m Thut) v Gia Lai (Kontum- Pleiku), m c mt s tnh Min Trung nh Bnh nh, Khnh Ha, Hu- Tha Thin, Nng. S di chuyn trn cc tuyn ܩng dn ljn cc tnh ni trn ang b gii hn v mi ngܩi i trn ܩng NJu b lc sot (c ngܩi v hnh l) c l Nj tm kim cc th b xem l bt hp php.

Bo ch nh nܧc hm 9/2 cho bit nh cm quyn thi hnh "nhng bin php an ninh cn thit" Nj bo m rng s ngܩi phn i phi tr v nh. Qun Ƕi v cng an sc phc dng cc nt chn Nj ngn cm ng bo Thܮng di chuyn, trc thng cn bay quan st vng nng thn ln cn trong khi dܧi t lc lܮng an ninh vn tun tiu nghim nht bn trong 2 th x Ban m Thut v Pheiku.

Lc lܮng qun Ƕi kim sot ht cc tuyn ܩng 14 (ni lin Ban m Thut v Pleiku), v quc l 1. Cng an chin u, cng an mc thܩng phc ܮc tng phi rt nhiu Nj lp cc nt chn v trm kim sot trn khp cc tuyn ܩng ra vo ba im nng l th x Ban m Thut, Kontum v Pheiku. Ngoi ra cnh st chm thuc c quan mt v B2 cng ang ro rit d la v theo di mi ngܩi dn thuc cc th x ni trn.

Ngܩi ngoi quc b cm lai vng vo khu vc. Gii bun bn c ph ti Ban M Thut cho bit nh cm quyn ct cc ܩng dy in thoi ca 2 huyn ca tnh ak Lak l Ea HLeo v Ea Sup, ni din ra cc v ng Ƕ gia ngܩi Thܮng v cng an trong tun qua. Mt vin chc ngnh du lch cho bit cc khch sn Pleiku ܮc lnh ngng hot Ƕng cho ljn ngy 15-2.

Nh chc trch bt gi 15 ngܩi m h cho l c quan h vi phong tro FULRO v co gic h v ti dt giy trong nhng v biu tnh trong tun qua. Nh mt s ln ng bo Thܮng trܧc nm 1975, nhng ngܩi ny thuc lc lܮng "dn s chin u", tng tham gia chng cng st cnh vi VNCH v lc lܮng ǥc bit Hoa K. H tng b cng sn bt i t ci to sau ngy 30/4/75.

Ngoi ra, chnh quyn cng sn cn ang lng kim bt thm 5 ngܩi na, c 5 ngܩi NJu l nhng nh truyn gio ca oTin Lnh.

Tܪng cng nn nhc li : Phong tro Fulro (vit tt cu Front Unifi de Lutte des Races Opprimes, theo ting Php, tm dch l Phong Tro Thng Nht Tranh u ca cc Sc Tc b p Bc) c t Nht Cng Ha vo nhng nm 1955 ljn 1958, khi thy tranh u cho quyn li ca ng bo thiu s Hong Triu Cng Th. Nhng sau dܧi thi Nh Cng Ha th Chnh Ph c phn lu tm chm sc ljn quyn li vt cht v tinh thn ca ng bo, do B Pht Trin Sc Tc v cc Ty Thܮng V cc tnh m trch, ng thi mt s ng bo t nm 1963 gia nhp "lc lܮng chin u bin phng" ܮc lc lܮng ǥc bit Hoa K hun luyn v trang b (khon trn10.000 tay sng) nn cuc tranh u ca Phong Tro du li v xoay qua st cnh chng cng vi Qun lc Vit Nam Cng Ha. Sau 30/4/75 lc lܮng v trang ca Fulro rt vo rng su hot Ƕng du kch l t cho ljn nm 1987 th gn nh hon ton chm dt nh ng Kok Ksor Gim c Montagnard foundation ni, v vo gia thp nin 90 th c mt nhm Fulro ܮc M bc i t mt vng no Cam Bt cho sang nh c Hoa K.

 

Tm Kt

C mt ngun tin hi l cha phi kim ܮc cho bit l tܧng Nguyn vn Chn, T Lnh Qun khu 5 cng sn khng chp hnh lnh ca H Ni v vn NJ n p ng bo thiu s biu tnh vng Cao Nguyn. ng ny ra lnh cho qun Ƕi ca ng sn sng n sng Nj bo v cho ng bo thiu s ang biu tnh, mt chuyn "bt tun thܮng lnh" cha tng bao gi thy xy ra trong lch s ca ci gi l Qun i Nhn Dn ca cng sn, tr phi c nt rn trm trng v vn NJ t tܪng, hay chnh sch lnh o ca ng trong Qun Ƕi, hoc c mt s khng ng thun gia qun Ƕi v cng an cnh st v ch trng n p d man hay hnh Ƕng v nhn o ca lc lܮng chng biu tnh trong vng.

Cng c tin l H Ni e da cch chc T Lnh Qun Khu 5 ca tܧng Nguyn vn Chn, khin cho tnh hnh trong cc qun khu k cn 4, 7 v 9 cng khng ܮc n lm.

Nhng tin ny tuy cha bit c chnh xc hay khng nhng d sao cng l mt vn NJ gy thm bi ri v lng tng cho tp on lnh o cng sn H Ni vn ang "t b th ch", trܧc ngܫng ca ca i Hi IX . Nht l L kh Phiu, mt mt phi lo i ph vi ni th l cc ng ch ngay ti Ba nh, H Ni, trong trung ng ng b, ang u khc lit v chic gh v ming nh chung "cha bit mo no cn miu no", mt khc li ang in u vi bao lܮng sng thn ng hi cao im ca cc Tn Gio ang phi hp u tranh quyt lit cho T Do Tn Gio v Nhn Quyn ngay SiGn, Hu, v ng bng sng Cu Long . Tt c NJu c th l "Khi im" dn ti s sp ǰ ton b ca ng v ch Ƕ ... "Khi im" Ban m Thut mt ln xy ra cho QLVNCH cng vo khong nhng ngy ny ca thng 3 nm 1975, lch s c th li ti din mt ln na cho Vit Nam chng ta chng ? cng t vng Ban m Thut, Pheiku Kontum trn vng linh a t Cao Nguyn Trung Phn ny ??


Tiu bang Washington 12/2/2001
Trܩng Sn DHN


Tr li : Trang u

1