Li Gii thiu

 

30 thng 4 nm 1975

Mt ngy lch s en ti ca th k 20 , mt ngy khng bao gi qun ܮc i vi tt c ng bo Min Nam Vit Nam.

Ngy "qun Ƕi nhn dn" Min Bc ca chnh ph Vit Nam Dn Ch Cng Ha (b Ƕi Bc Vit) tin vo Sai Gon.

Ngy coi nh cuc chin 30 nm chm dt, mt cuc chin dai dng m cng sn Vit Nam theo ui bng mi gi, ..... dܧi chiu bi "nh Php ginh Ƕc lp", v "chng M cu nܧc" nhm ui h ra khi bn o ng Dng .. bt chp s cht chc, au thng thng kh ca ngܩi dn Vit, Nj cui cng dng trn t nܧc Vit Nam cho Lin X, mt pho i trung ng ca vng ng Nam Chu .....

Ba thng cui cng ca tn bi kch lch s hin i ny ܮc tc gi Olivier Todd tܩng thut y mt cch sng Ƕng v Ƕc gi s nhn din ܮc tng nhn vt b li cun hng ngy theo bin c ny, v tng s vic c lin quan ljn tnh hnh chnh tr quc gia v quc t.

ng Olivier Todd, sanh nm 1929 tt nghip i hc Sorbonne (Php) v Cambridge, Belligue (Anh) l cng s vin ca i BBC, ca tun bo Times, Newsweek (M), l mt phng vin ca t Nouvel Observateur (Php), l tng bin tp vin ca t l'Express (Php) v l tc gi ca nhiu tiu thuyt c gi tr nh : "L'anne du crabe" (Nm con cua) hay "Les canards de Ca Mau" (Vt C Mau) v.v.. ng l mt s gia hin i, mt trong rt t nh bo Ty Phng may mn theo di st ܮc cuc chin t H Ni, SaiGon ljn vng bng bin ca Vit Cng. Rt quen thuc Vit Nam v nhiu th ca cc quc gia khc ng s a Ƕc gi ljn cc chin trܩng si Ƕng nh Phܧc Long, Kontum, Pleiku, Hu, Nng, t cc vng ngoi ljn trung tm Sai gon, Washington, Moscou v Paris. ..,; ljn gp tt c nhng nhn vt sng, ang hot Ƕng lc by gi, t Nguyn vn Thiu ljn Gerald Ford, Kissinger, V nguyn Gip, Phm vn ng, Dng vn Minh v.v... , t cc chin binh ljn nhng nn nhn au kh ca chin cuc... V cui cng ljn thm trng ngy 30/4/75...

Do "Thng T Nghit Ng" s ܮc xem nh mt bn tܩng thut y v chnh xc nht v nhng ngy khng khip dn ti ngy 30/4/75, ngy bo hiu cho mt mn m di v tn v cn khng khip hn na cho dn tc Vit Nam .

Nh xut bn robert Laffont

paris (php)

-------------------------------------------------------

 

li ta

 

Quyn sch ny m t nhng tn thm kch ca loi ngܩi , nhng toan tnh ngoi giao, nhng chin lܮc qun s v nhng vn dng chnh tr t H Ni ljn Hoa thnh n xuyn qua Mc t Khoa, Bal.. v nhiu thnh ph khc, Nj cui cng dn ljn s tht th ca SaiGon ngy 30/4/1975, hai mi mt nm sau trn chin in bin Ph.

 

Quyn sch ny tܩng thut li din tin trong 4 thng u ca nm 1975 nghit ng.

Thng thܩng theo k c tnh cm ca mi dn tc, dܧi con mt lnh nht ca s gia, th i khi chuyn mt thnh ph b mt i hay ܮc chim li trong cuc chin .. ch l mt bng m ca mt thi gian no thi. Nhng khi m mt thnh ph ܮc gi l th , ܮc xem l trung tm u no cu h thng hnh chnh, ti chnh, vn ha v qun s m b ch chim, th s chim c ngha l ch chim ܮc chnh quyn !

Nm 146 trܧc cng nguyn thnh ph Corinthe b mt v tay ngܩi La M th tc l nn Ƕc lp ca dn tc Hy Lp (Grec) khng cn na...

N ph Lun rt qun khi Mc t Khoa nm 1812 cng ܮc coi nh nܧc Php tht trn.

Nhiu th b chim ng, nh Ba L nm 1914 v 1940 m cn c ܮc nhng cuc chin u anh dng nh trn La Marne mi ܮc coi nh thnh ph ch b mt v tay qun th. Ti u Chu, khi ngܩi lnh ca Staline ko l c ln Tr s Quc Hi c B Linh, l Ty u coi nh phi thn phc ng u, cng nh Chu khi Nht Bn chim ng Singapore vy.

Hn 10 nm sau khi b tht th, SaiGon ܮc xem l tiu biu ca mt thi k lch s ch yu hng u: ܮc s ym tr ca Lin X, Trung Cng v cc nܧc cng sn ch hu khc, mt nܧc chuyn chnh nh b nh Bc Vit buc mt quc gia dn ch hng mnh nh Hoa K phi tho chy, nh du cuc chin thng ca mt x hi Ƕc ti khp kn i vi mt x hi t do ci m, mt cuc chin thng i vi h thng T Do Dn Ch.... Chin thng vnh vin ? Ngܩi ta cn nghi ng, nhng mt dn chng lch s rt gin d lm cho ngܩi ta phn vn : cho ti gi ny khi bm tr ܮc ri th ngܩi cng sn chnh thng hnh nh khng bao gi mun nh ra na.

c nhiu s lܫng l rt r v hnh Ƕng ri rc t chnh sch i ngoi ca Hoa K trong cuc chin Vit Nam.

Khng c mt bnh lun no v t ht, m cng khng th hon ton thu ngn tng ch trong din tin ca s vic ܮc,. Ngay nh cn c trn ti liu, nhn chng, phc trnh, cng in, hay nhng bn tܩng trnh ca phng vin, cc bi phng s truyn thanh, phim nh, th t, bo ch..., mt nh bo ang gp nht s vic trong ngy hay mt s gia ang gom gp tng s kin trong nm cng khng ai c th b qua tnh cch ch quan ܮc khi phi chn lc v sp xp cc s kin li Nj vit s cho Lch S. iu ny hon ton khng c ngha l khng "v t hay ch quan".

Cuc vn Ƕng trn bo ch v phng thc vit s chnh yu khng khc nhau my. Ngܩi vit s c khng gian v c thi gian rng ri , cn ngܩi lm bo th c th da trn nhng cu hi ca ngܩi trong cuc, cng thi vi mnh. C hai ngܩi NJu phi lm vic vi s nhy bn ca mnh, mt s nhy bn m h cn phi c, phi bit v phi kim sot ܮc.

Ti khng hiu ti sao ti li mun thy v nhn li hng lot bin c hn tp ca nm 75 ny?

Ti theo st cuc chin ny t nm 1965 cho ljn nm 1973. Nh cc bn ti, hn mi cuc chin khc, cuc chin ny nh mnh vo tm t ca ti, vi tt c ngha ca n. Mc du c ǥc quyn u i ca mt nh bo, ti xin chiu khn vo H Ni rt kh khn, tri li vi SaiGon th rt d dng v nht l ti v ng bn Ron Moreau phng vin ca t Newsweek ti SaiGon, nm 1973 chng ti vo ܮc vng t ca Chnh Ph Lm Thi Cng Ha Min Nam Vit Nam C Mau.

Chng ti khng thng bo trܧc , khng ܮc hܧng dn vin a i. Ron Moreau ni tho ting Vit ljn Ƕ bit chi ch Nj lm vui cc chin binh Vit Cng, phn ti th bit ni ting Min Bc: chng ti lm vic chung vi nhau.

Quan im ca ti v cuc chin thay ǰi tn gc. Nhng s bc bi ca ti t nhng ln ving thm Min Bc nm trܧc bng ln d di nh cht ha hc. Ti ri khi Vit Nam, tin chc l ti b gt: vi mt vi d dt no ti bnh vc cho ci gi l "phong tro gii phng quc gia" vi mc tiu giai on gi l chin u chng lj quc thc dn xm lܮc. Sau ti khm ph hi tr l Mt Trn Gii Phng Min Nam ch l cnh tay ca chnh ph cng sn Min Bc ܮc trang b v nhi nht thc h x hi ch ngha. C th mt phn no ti l mt nn nhn ca ci m Jean Francois Revel gi l :s cm d ca vn NJ" gii thch cho Edgae Morin, d mun d khng ti tranh u Nj ljn SaiGon, mt th ch m chng ti tng c ln ln n ti Prague (Tip Khc) v Budapest (Hung gia Li). Xuyn qua cm tnh ca chng ti i vi Mt Trn Gii Phng Min Nam trܧc kia v H Ni sau , chng ti gn nh ri vo cnh t khng cng sn mt cch di dt v m qung. S nhn xt ca chng ti v th ch cng sn m trܧc tin l Bc Vit sut cht na chng ti coi h l thin thn. S hoan ngnh ca chng ti v cc ch Ƕ chng cng, v trܧc ht l ch Ƕ ca chnh ph Min Nam Vit Nam xoay qua thnh mt iu qu qui. Chng ti khng coi H ch Minh l thin thn m cng khng coi Nguyn vn Thiu l c Qu. Chng ti ch m v mt "ch ngha x hi c nhn tnh" vng ng Nam .

V cn khng t ngܩi ang m ܧc ho huyn nh vy .

Vi hai ch Vit Nam, c nhiu hnh nh v nhiu khun mt hin tr li trong tr ti, ht sc ln xn.

- y l mt s quan Hoa K trn ni B en, ch huy mt n v lnh nh thu ngܩi Cam Bt; y l anh Nguyn Minh, thng dch vin ca ti H Ni , ln u tin ti ljn th khn kh ca Min Bc, anh Minh gip Gerard Chaliand v ti qua khi kh khn trn Quc l 1, lc cc oanh tc chin u c M ang c mt trn khng phn; kia l ng Thiu ti cܩi sng lng ang dng my Polaroid chp nh cho ti ti Dinh c Lp... - - Ri y l nhng ni kinh hong ca cuc chin, nhng thng binh ca Nam Vit Nam Nng, ca Bc Vit Nam Pht Dim... Gio s tin b bn ny, gio s tp gio bn kia... ch no cng ton l tr m ci, thiu tnh thng, lc l lin tc t tri qua phi m triu chng th cc nhi khoa Bc s NJu bit r c ri; n l binh s hai Bn, bng th lo s m mt th vn thn nhin, nhn chung l gan l...; y l nhng ba cm nng hi chia x vi binh s Hoa K hoc Nam Vit Nam , vi cn binh Bc Vit hay Vit Cng .. ngܩi ny mi thuc u lc Winston, ngܩi kia mi thuc l in bin Ph, v y l Phm vn ng, lnh cha "v i" m ming ra l gi anh l "bn thn" theo ging iu ca chnh ph Php... cn kia l nhng ngܩi dn qu v dn thnh th, tt c NJu mong ch "ha bnh" nhng khng phi mt nn "ha bnh" nh lnh o ca h thܩng quan nim.

i m p lm sao nhng bui chiu, hay bui sng sm m Min Bc hay Min Nam trong thi gian ngng ting sng... y l chnh khch Tn tht Thin vi nhng bi bnh lun trm tnh v nhng con c nhit ǧi ca ng..., Kia l nh l lun Nguyn khc Vin ang nhi s cc khch du lch H Ni ...,C hai ng, ngܩi no cng thng tho ting Php.....

c gi s gp li trong quyn sch ny mt s nhn vt m ti khng qun ܮc v h vn l "con ngܩi" . Ti khng h thp ngܩi Min Bc d nhim v v tm vc ca h ch l thuc nhng con ri khng hn v cng khng c nhn cch. Nhng phi cng nhn l h c mt ch cao Ƕ, nhng t tn t i, mt loi anh hng tnh ljn kh t ܮc v khng cn bit g ljn th gii bn ngoi, nht l d lun..

Mt mt, nguyn tc "ch huy tp th" ca cng sn H Ni trong mi hot Ƕng, nh mt con qui vt lnh lng t u ljn chn, theo cng thc ca Clausewictz ch ng ba mt trn ngoi giao, chnh tr v qun s.

Mt khc, SaiGon, ngܩi ta nhn thy s hn tp ca mt ch Ƕ mt qun bnh, m ci.. nhng nhn vt ch cht i khi cm Ƕng v v thc, nn thung b ri vo v s cm by ca nhng mu m chnh tr hay xo thut hnh vn trong cc vn bn hnh chnh ca nn dn ch Hoa K.

Ngܩi ta ngc nhin vi nhng s tit l ca mt s phin hp lc no cng mt kn ca h thng dn s hay qun s ca H Ni. Nhng cuc tho lun, nhng quyt ngh, nhng bt ng... NJu do tc gi cng sn tit l, nht l t cc tܧng lnh Bc Vit nh Vn tin Dng v Trn vn Tr. Khi h g ܮc " ci lܫi cy" ra khi ming th tha h m h n ni, i khi cng rt thnh tht v cn khi hi na, t nht l trܧc qun chng hay trong cc tc phm ܮc h vit v xut bn.

Nhng ngܩi cng sn Vit Nam ang lm vic ti H Ni hoc cc ta i s, cng gip cho ti tin tc. Ti thܩng ni r cc "ngun tin" m ti c ܮc. Mt s "ngun tin" mun ti du tn gim h, v h s gia nh ca h b tr th, trong s ny c vi ngܩi Ba lan, ngܩi M v ngܩi Php v nhng ngܩi khc cng vy : thn trng, khim nhܩng, thch du tn v an ton ngh nghip ....

V tn tui, d mun trnh b ng chm theo phong tc ca ngܩi ng, ti cng c gng Nj khng qu cng ngt. Chng ti ni Thiu, Minh Dng, Phm vn ng, H ch Minh. Theo ngܩi Vit Nam nu vit trn th tn l ch sau cng: Thiu, Minh, ng NJu l tn. Khi ngܩi ta ni Thiu th cng nh ngܩi ta vit Charles Nj ni v tܧng De Gaulle, hoc Margaret l Nj ch cho b Margaret Thatcher.

Mt kh khn na cho mt v tai ca ngܩi ng: Vit Nam H v Tn khng c nhiu. ch ny ngܩi ta gp ng Nguyn cao K, t lnh khng qun Min Nam Vit Nam, ch khc mt anh Nguyn K, t nhn chnh tr Min Bc . Do ti ch dng tn cho Ƕc gi d xem. Khi mt nhn vt xut hin ln u tin ti dng nguyn tn h nh : Cao vn Vin, Tng Tham Mu Trܪng Lin Qun, sau ti ch dng tn :Vin. c gi Vit Nam cng hiu l ti khng bit dng 5 du trong ting Vit, nu dng th ch lm tr cܩi thi.

Mt mong ܧc: xin Ƕc gi ca quyn sch ny, d ng pha hu hay pha t, hay bt c pha no khc, nu ܮc hi v thi Ƕ, v quan im ca ngy hm qua hay ca ngy hm nay i vi Vit Nam, xin ng c thi Ƕ gn nh mun qun lng. Tr trܩng hp khi mt chic thuyn ch y ngܩi vܮt bin tm gp ܮc mt hi cng hay mt chic tu no , chu nhn cu mang nhng ngܩi khch ng khm phc ny. Ai c th nh gi trܧc mt lng tm hon ton tt ? Khi džc li mt vi bi trong cc bo bo th nm 1975 chnh tc gi cng phi sng s. Ngܩi ta gp nhng ngܩi chng M khp ni .

i vi cuc chin Ty ban Nha, Malraux vit l cng sn ng h ngܩi cng sn v pht xt ng h tܧng pht xt Franco, nhng nhng th ch dn ch khng gip g cho nhng ngܩi dn ch ht. Nhng ngܩi dn ch chu u qun nhng ngܩi dn ch Vit Nam. Ngܩi ta khng bao gi thy c pht xt Nam Vit Nam. Ngܩi phng Ty khng c g khc hn trong u h ngoi nhng hnh nh ca ngܩi u Chu . khng c hnh nh no v chnh ph dn ch na vi ca SaiGon.

S kin SaiGon b tht th khng hn l mt bi hc mu nhng vn l mt tm gng sng cho mi ngܩi !

Olivier Todd

 


Tr v trang Mc Lc
1