ChÜÖng
ba
(ti‰p theo)
chi‰n dÎch HÒ chí Minh
Tܧng Weyand, Tham mÜu trܪng Løc quân Hoa Kÿ ÇÜ®c T°ng
ThÓng Ford gªi khÄn cÃp ljn Sài Gòn Ç‹ Çánh giá tình hình quân s¿ tåi Çây. Phát
ngôn viên cûa Nhà Tr¡ng, ông M. Ron Nessen, Çã xác nhÆn là ‘’c¿u chÌ huy trܪng
quân l¿c Hoa Kÿ ª ViŒt Nam’’ cÛng có nhiŒm vø trao cho Chánh Phû Sài Gòn m¶t công ÇiŒn qua Çó T°ng ThÓng Ford
muÓn bäo Çäm v§i T°ng ThÓng ThiŒu là ông ta Çã quy‰t ÇÎnh n‡ l¿c tÓi Ça Ç‹ ÇÜ®c
QuÓc H¶i ‘’chÃp thuÆn cho nh»ng ngân khoän cÀn thi‰t.’’
NhÜng QuÓc H¶i Hoa Kÿ không thÃy và không nghe (nguyên
væn cûa tác giä : Çui và Çi‰c) nh»ng
n‡i thÓng kh° cûa m¶t dân t¶c bån Çang
bÎ m¶t tai h†a giáng lên ÇÀu và Çang kêu cÙu, và Çã bÕ Çi nghÌ hè cho ljn ngày 7
tháng 4.
Không th‹ nào tä n°i cänh h‡n loån trên các con l¶ ª
MiŠn Nam ViŒt Nam ÇÜ®c .
Ngày 29 tháng 3/75 : ñà
N¤ng, thành phÓ mà ngÜ©i MÏ Çã có trù
tính trong vòng 8 ngày së di tän h‰t dân chúng b¢ng m¶t cÀu Không vÆn kh°ng lÒ
trong lÎch sº chi‰n tranh, sÓ phÆn Çã coi nhÜ bÎ bÕ rÖi. Sáu trái Çån hÕa ti‹n
rÖi váo phi trÜ©ng.. . . và cu¶c di tän ÇÜÖng nhiên bÎ Çình hoãn. ñà N¤ng là
m¶t thành phÓ v§i m¶t häi cäng ÇÀy Ãp tàu thuyŠn, v§i m¶t bán Çäo ÇÜ®c phòng
thû ch¥t chë, v§i m¶t phi trÜ©ng chi‰n lÜ®c, v§i m¶t hŒ thÓng kho tàng ÇÀy Ãp
lÜÖng th¿c, Çån du®c và chi‰n cø có th‹ kháng c¿ ÇÜ®c trong nhiŠu tháng. Thành
phÓ bÎ mÃt Çi không m¶t ti‰ng súng, và s¿ ra Çi cûa nh»ng chi‰c phi cÖ và tr¿c
thæng cuÓi cùng Çã tåo nên nh»ng cänh tÜ®ng h‰t sÙc kinh hoàng. ñám Çông ngÜ©i tœ nån ùa låi tranh nhau cÓ leo lên
nh»ng chi‰c phi cÖ Çã ÇÀy Ãp ngÜ©i. M¶t chi‰c tr¿c thæng cÃt cánh l¡c lÜ làm
rÖi røng mÃy chùm ngÜ©i Çang cÓ bám ch¥t vào hai g†ng s¡t dܧi lÜ©n, giÓng nhÜ
nh»ng con sâu nhÕ Çeo vào m¶t con b† hung l§n, làm cho h† rÖi lä chä tØ trên
không, rÒi r§t xuÓng ÇÃt bËp nát tØng ÇÓng nhÕ không còn hình dång con ngÜ©i ,
máu me be bét.
ñán bà và trÈ con khóc lóc, gào thét, van xin, và cÓ
g¡ng trèo lên m¶t chi‰c khác cÛng Çã ÇÀy cÙng ngÜ©i rÒi. Có nh»ng báng súng ÇÆp
vào tay và cánh tay cûa h†. Có m¶t sÓ Çang cÓ bám vào lÜ©n cûa môt chi‰c Boeing
Çang gÀm rú Ç‹ cÓ bÓc lên khÕi ÇÜ©ng bay. Khi ljn Sài Gòn ngÜ©i ta còn tìm thÃy
m¶t tº thi bÎ xé nát cûa m¶t ngÜ©i nào Çó Çang bÎ cuÓn ch¥t vào hŒ thÓng bánh
xe hå cánh cûa chi‰c Boeing 707nói trên.
Ba ngày sau khi ñà N¤ng thÃt thû thì låi ljn lÜ®t Nha
Trang ! Ÿ Çây 300.000 ngÜ©i dân tÎ nån còn sÓng sót tØ vùng Cao Nguyên và tØ
các tÌnh miŠn Trung chåy vŠ Çã bÎ g†ng kŠm cûa chi‰c bÅy sÆp c¶ng sän Çóng kín
h† låi.
Cam Ranh, m¶t vÎnh ÇËp nhÃt vùng Á Châu cÛng Çang ÇÜ®c
di tän. Pháo binh B¡c ViŒt cÙ ti‰p tøc nã Çån vào các Çoàn ngÜ©i di cÜ Çang
chåy trÓn c¶ng sän hܧng vŠ miŠn bi‹n.
Lúc bÃy
gi© Çang có m¶t tình trång mÆp m© khó hi‹u tåi Hoa Kÿ . QuÓc H¶i thì vÅn còn
Çang Çi nghÌ hè. . . . T°ng ThÓng Ford m¶t ít lâu sau Çó cÛng b¡t chܧc h† và
ông hiŒn Çang thong dong chÖi ‘’gôn’’ tåi Palm Springs ª ti‹u bang
California.
PhÀn
ông Phó T°ng ThÓng Nelson Rockefeller thì ܧc tính là ‘’thÆt s¿ Çã quá mu¶n’’
Ç‹ muÓn làm m¶t viŒc gì Çó cho ViŒt Nam , k‹ cä s¿ giúp Ç« cho dân chúng Çang chåy
loån, và ông còn nói thêm m¶t câu khích Ƕng h‰t sÙc vô liêm sï: ‘’
Tôi nghï r¢ng có m¶t sÓ l§n nh»ng ngÜ©i nÀy së ch‰t.. .. .. thÆt Çáng buÒn,
thÆt quá bi thäm. NhÜng chúng tôi còn phäi ti‰p tøc sÓng , và ti‰p tøc Çi t§i
ch§.’’
ñåi sÙ Hoa Kÿ ª
ViŒt Nam hiŒn còn Çang ª Hoa thånh ñÓn Çã lên án ngÜ©i MÏ Çã ‘’không ÇÜa ÇÜ®c
m¶t ngón tay lên’’ Ç‹ binh v¿c cho quÓc gia mình. Ông nói ‘’tôi nghï r¢ng kh¡p nÖi trên th‰ gi§i nÀy, m†i
ngÜ©i ÇŠu có chung m¶t k‰t luÆn nhÜ
chúng ta . Có nghïa là thà làm m¶t ÇÒng minh cûa c¶ng sän còn hÖn là bÃt hånh
ÇÜ®c làm ÇÒng minh cûa Hoa Kÿ .’’
Tåi Ba Lê, m¶t Çåi diŒn cûa CPLTCHMN (GRP) lên ti‰ng
månh më tÓ cáo cái mà h† g†i là chánh quyŠn Ford và tÆp Çoàn NguyÍn væn ThiŒu
Çã ‘’ ép bu¶c dân chúng MiŠn Nam phäi di tän’’ . Ông
ta còn xác nhÆn là hàng træm ngàn ngÜ©i Çã nghe l©i tuyên truyŠn
xäo trá và bÎ hæm d†a dܧi h†ng súng, Çã bÎ b¡t bu¶c phäi lìa bÕ h‰t nhà cºa và
nÖi chôn nhao c¡t rún cûa mình Ç‹ ÇÜ®c ch‰t Çói và ch‰t bŒnh trên ÇÜ©ng di tän.
NhiŠu ngàn ngÜ©i khác vì không chÎu
chåy trÓn Çã phäi bÎ hành quy‰t.. .!’’
ñó là
m¶t Çåi diŒn không s® phäi nghiên cÙu m¶t s¿ nghÎch lš, và hÖn n»a cÛng không
nghï t§i m¶t s¿ Çính chánh vŠ nh»ng s¿ kiŒn Çã xäy ra. Cái Chánh Phû cách mång
lâm th©i mà ông ta Çang nhÖn danh Ç‹ tuyên bÓ Çó, Çã tØng phû nhÆn tØ mÃy næm
nay vŠ tÜ cách Çåi diŒn cho nܧc ViŒt Nam cûa ông T°ng ThÓng ThiŒu, b‡ng nhiên
hôm nay Çùng m¶t cái, ông ta công nhÆn m¶t th¿c quyŠn phi thÜ©ng cûa vÎ T°ng
ThÓng nÀy là làm cho ngÜ©i dân tin theo.. .. .. .. m¶t quyŠn l¿c tâm lš có khä
næng di chuy‹n cä m¶t khÓi l§n dân chúng,
b¡t h† phäi r©i bÕ nhà cºa ru¶ng vÜ©n Ç‹ Çi vŠ nh»ng thành phÓ cuÓi cùng
dܧi s¿ lãnh Çåo ‘’Ƕc tài" cûa mình. Ÿ vào th©i Çi‹m nào và b¢ng cách nào
mà binh sï cûa T°ng ThÓng ThiŒu Çang bÎ tan rã không qua m¶t cu¶c chåm súng nào
và Çang cùng chåy trong Çám dân chúng, låi có th‹ dùng h†ng súng cûa h† Ç‹ b¡t
bu¶c hàng triŒu ngÜ©i phäi di tän, chåy vŠ các sân bay hay các b‰n cäng Çang
lÀn hÒi bÎ Çóng cºa trܧc m¥t h† ? Hàng
chøc ngàn ngÜ©i Çã vì quá s® binh sï
B¡c ViŒt mà phäi chåy Çi, Çã ch‰t vì Çói khát hay vì mŒt lä, ho¥c
bÎ tàn sát m¶t cách có phÜÖng pháp có
t° chÙc mà thân nhân cûa h† Çã tØng là nån nhân ª Quäng TrÎ và ª Hué trong næm
1968. NhiŠu ngàn và nhiŠu ngàn ngÜ©i khác Çã bÎ hành quy‰t, b¢ng nh»ng quä Çån
pháo Çû cª Çû loåi cûa c¶ng sän trong nh»ng tuÀn lÍ sau cùng nÀy, khi B¡c ViŒt
muÓn ngæn cän không cho h† chåy Çi.
Tåi Sài Gòn
, cuÓi cùng thì ch‰ Ƕ cûa ông ThiŒu dÜ©ng nhÜ ÇÜ®c tính tØng ngày. NgÜ©i ta
không th‹ tha thÙ cho ông vì sau khi Ban mê Thu¶t bÎ thÃt thû, ông Çã cho lŒnh
rút tÃt cä quân Ƕi tØ miŠn Trung và tØ miŠn Cao Nguyên : v¶i vàng và cÄu thä,
hành Ƕng rút quân nÀy Çã dÅn t§i m¶t s¿ tháo chåy mà ngay nhÜ B¡c ViŒt cÛng
không bao gi© tiên Çoán ÇÜ®c .
BÎ ÇÓi lÆp
tÃn công tØ nhiŠu tháng qua bây gi© thì ông låi bÎ ThÜ®ng ViŒn bÕ rÖi, m¶t
ThÜ®ng ViŒn Çã tØng cho ông m¶t s¿ tín nhiŒm h‰t sÙc r¶ng rãi. Sau 8 ti‰ng ÇÒng
hÒ thäo luÆn, 41 trên 42 nghÎ sï hiŒn diŒn Çã ÇÙng lên chÓng ‘’ s¿ bÃt l¿c cûa
ch‰ Ƕ’’ và Çòi hÕi phäi thành lÆp khÄn cÃp m¶t Chánh Phû Çoàn k‰t quÓc
gia gÒm nh»ng nhân vÆt ‘’có khä næng,
liêm khi‰t và Çåi diŒn cho dân’’ .
Chánh Phû m§i thành lÆp nÀy phäi c¶ng tác ch¥t chë v§i QuÓc H¶i và các
Çoàn th‹ quÀn chúng, nhanh chóng làm viŒc trong møc Çích tái lÆp låi s¿ ‘’°n
ÇÎnh quân s¿, xã h¶i và chánh trÎ ‘’.
Tܧng NguyÍn cao Kÿ, c¿u Phó T°ng ThÓng và c¿u TÜ LŒnh Không Quân MiŠn Nam ViŒt Nam,
Çã vŠ hÜu tØ næm næm nay Çã ÇÙng ra thành lÆp m¶t ‘’Ñy Ban Hành ñ¶ng Ç‹ CÙu
QuÓc’’ và hô hào s¿ ra Çi cûa T°ng ThÓng ThiŒu. Cänh sát Çã phá ÇÜ®c hai âm mÜu
Çäo chánh và Çã b¡t gi» nhiŠu sï quan.
NhiŠu ÇiŒn tín sau cùng cho bi‰t là Çã có m¶t s¿ hÓt hoãng trong thû Çô MiŠn Nam ViŒt Nam
. TÃt cä nh»ng chuy‰n bay thÜ©ng lŒ r©i Sài Gòn Çã h‰t ch‡. Các ngân hàng
bÎ khách hàng bao vây Ç‹ rút h‰t tiŠn
ra. ChÌ trong vòng có m¶t ngày giá ch® Çen ÇÒng mÏ kim Çã tæng v†t tØ 700 lên
ljn 1600 ÇÒng.
Vào gi©
phút mà MiŠn Nam ViŒt Nam Çang lung lay và bÎ Çe d†a së bÎ søp ǰ dܧi s¿ tÃn
công dÒn dÆp cûa các sÜ Çoàn c¶ng sän B¡c ViŒt mà hình nhÜ không có gì kŠm hãm
sÙc ti‰n cûa h† ÇÜ®c, có m¶t trong nhiŠu câu hÕi Çang làm bÆn tâm nhÜng chÜa
thÃy ÇÜ®c nêu lên : trong trÜ©ng h®p quân B¡c ViŒt th¡ng, thì nh»ng kiŠu dân
Pháp và quyŠn l®i cûa nܧc Pháp chúng tôi ª Çây së còn hay không ?
12.000
kiŠu dân Pháp có m¶t nhiŒm vø rÃt quan tr†ng trong Ç©i sÓng cûa MiŠn Nam ViŒt
Nam . QuyŠn l®i Pháp, ÇÜ®c ܧc tình ljn 1 t› 730 ngàn quan, ÇÜ®c phân ra nhÜ
sau:
- cÖ sª kÏ nghŒ (ÇÀu tÜ và tr» kim) : 650 triŒu quan
Pháp
- các vÜ©n cao su và xí nghiŒp : 650 triŒu quan
- trà và cà phê: 10 ngàn mÅu,
- doanh nghiŒp:
(ÇÀu tÜ và tr» kim) 100 triŒu quan
- xí nghiŒp vÆn täi và nhà xe, vÆn täi ÇÜ©ng sông và
ÇÜ©ng bi‹n: 150 triŒu quan
- ngân hàng , công ty ÇÎa Óc và bÃt Ƕng sän : 180
triŒu quan
Các s¿ ÇÀu tÜ nÀy không nh»ng chÌ là nh»ng ÇÀu tÜ ngoåi
quÓc duy nhÃt có phÀn bŠn v»ng mà nó còn chi‰m m¶t vÎ trí quan tr†ng trong nŠn
kinh t‰ cûa MiŠn Nam ViŒt Nam . Con sÓ mÆu dÎch lên gÀn ljn 800 triŒu quan Pháp
và phÀn Çóng góp vào ngân sách cûa MiŠn Nam ViŒt Nam ÇÜ®c khoäng 23 %.
Nh»ng s¿ ÇÀu tÜ vŠ kÏ nghŒ cûa chúng tôi ít ÇÜ®c dân
chúng bên Pháp bi‰t ljn, phÀn l§n gÒm có kÏ nghŒ khá tân ti‰n cûa MiŠn Nam ViŒt
Nam , gÒm có các xí nghiŒp m§i nhÃt nhÜ: hãng Citroen, nÖi Çây Çã lÃp ráp nh»ng
xe thông døng trong næm qua, Ç¥c biŒt là xe La Dalat; xܪng sän xuÃt xi mæng ª
Hà Tiên; häng Isostat (kÏ nghŒ ÇiŒn tº), các häng Elf- Erap và C.F.P. d¿ phÀn
vào công tác tìm dÀu khí ngoài khÖi b© bi‹n ViŒt Nam
HÖn th‰ n»a, các công ty hàng không cûa chúng tôi (Air
France Çang c¶ng tác v§i Air ViŒt Nam và U.T.A.), các công ty hàng häi
(Messageries và Chargeurs Réunis) Çang hoåt Ƕng bán Ƕc quyŠn trong công tác
chuy‹n vÆn quÓc t‰ tØ ViŒt Nam ljn Nam Âu Châu và ngÜ®c låi.
Nh»ng l®i th‰ mà LÆp Pháp ª Çây Çã dành cho ÇÀu tÜ cûa
chúng tôi , s¿ khéo tay cûa nhân công ª Çây, vÎ trí ÇÎa dÜ thuÆn l®i cho khä
næng xuÃt cäng, mÓi giao häo tÓt v§i nܧc Pháp và các nܧc bån quanh Çó (các
nܧc nói ti‰ng Pháp) Çã cÓng hi‰n nhiŠu viÍn ành và ÇiŠu kiŒn làm viŒc rÃt Çáng
ÇÜ®c khuy‰n khích.
�nh hܪng væn hóa Pháp vÅn còn rÃt quan tr†ng. TÃt cä
thành phÀn lãnh Çåo ª MiŠn Nam ViŒt Nam và hÀu h‰t các cán b¶ cao cÃp ÇŠu nói
ti‰ng Pháp. Nh»ng cÖ sª væn hóa Pháp rÃt nhiŠu . M¶t viŒn væn hóa Pháp ª Sài
Gòn , ba trung tâm væn hóa ª Dalat, ñà N¤ng và Nha Trang; sáu trÜ©ng trung h†c
(Yersin, Dalat, Blaise-Pascal, ñà N¤ng trÜ©ng Trung h†c Pháp ª Nha Trang, trung
h†c Marie Curie); trung tâm giáo døc Saint Exupery, trung tâm h†c vø Colette ª
Sài Gòn . Nܧc Pháp cÛng giúp Ç« cho nhiŠu trÜ©ng sª ViŒt Nam dܧi danh nghïa
h®p tác væn hóa và kÏ thuÆt (trung tâm hܧng dÅn h†c vø, Çåi h†c væn chÜÖng và
sÜ phåm cûa Sài Gòn và Hué, Çåi h†c Y và DÜ®c cûa Sài Gòn, trung tâm kÏ thuÆt
quÓc gia Phú Th†).
Con sÓ h†c sinh và sinh viên ghi tên vào các trÜ©ng sª
nói trên lên ljn 14.000, và nhân viên giäng dåy ngÜ©i Pháp là 272 ngÜ©i . Thêm
vào Çó còn có nh»ng trÜ©ng khác, trÜ©ng tÜ và trÜ©ng Çåo dåy toàn b¢ng ti‰ng
Pháp : trÜ©ng trung h†c Taberd (Sài Gòn ), trung h†c Fraternité (Ch® L§n), Les
Oiseaux (Dalat và Sài Gòn ), l’Alliance Francaise (Sài Gòn) . Các giáo sï và
các dì phܧc có m¥t kh¡p các bŒnh viŒn, các tråi cùi, các trung tâm xã h¶i và
Çã tÆn tøy hy sinh phøc vø mà không có m¶t s¿ tính toán nào. BŒnh viŒn Grall,
m¶t trong nh»ng bŒnh viŒn tÓi tân nhÃt cûa vùng ñông Nam Á, trong Çó tÃt cä
nhân viên có trách nhiŒm (bác sï, giäi phÄu, quang tuy‰n, dÜ®c sï và quän lš)
ÇŠu là ngÜ©i Pháp, là m¶t bŒnh viŒn có danh ti‰ng không th‹ chÓi cãi ÇÜ®c .
TÃt cä các cÖ sª Çó, tÃt cä nh»ng nam n» nhân viên Çã
dính líu thÆt sâu ÇÆm vào ÇÃt nܧc nÀy, tÃt cä nh»ng s¿ Çóng góp vŠ væn hóa và
nhân Çåo cûa nܧc Pháp. . . rÒi Çây së
còn låi nh»ng gì trong trÜ©ng h®p có m¶t chi‰n th¡ng cûa c¶ng sän ª Çây ?
Bây gi© thì còn quá s§m Ç‹ có th‹ Ùc Çoán vŠ tÜÖng lai,
nhÜng dù sao cÛng có th‹ thi‰t lÆp ÇÜ®c m¶t s¿ so sánh v§i nh»ng gì Çã xäy ra
trong quá khÙ ª MiŠn B¡c ViŒt Nam . Vào næm 1954, nh»ng quyŠn l®i cûa Pháp ª
nܧc C¶ng Hòa Dân Chû ViŒt Nam lên ljn 100 t› ÇÒng quan cÛ. ñ‰n gi© nÀy giao
dÎch kinh t‰ cûa chúng tôi v§i ch‰ Ƕ Hà N¶i coi nhÜ không có gì cä.
Các cÖ sª Pháp ÇŠu Çã bi‰n mÃt h‰t. Không có m¶t cÖ sª
giáo døc nào ª cÃp Çåi h†c hay cÖ sª y t‰ nào còn hoåt Ƕng ª Çó.
Con sÓ kiŠu bào ngÜ©i Pháp chúng tôi tØ gÀn 6.000 vào
næm 1954, bây gi© chÌ còn có 21, trong sÓ Çó phäi tính 16 nhân viên cûa tòa ñåi
SÙ. Næm ngÜ©i còn låi là nhà báo cûa AFP, cûa t© Humanité và t© l’Unita (hai t©
báo cûa c¶ng sän Pháp và Ý). Ti‰ng Pháp
là ngôn ng» mà nh»ng ngÜ©i dܧi 50 tu°i không ngÜ©i nào bi‰t .. ñÓi v§i nh»ng
ngÜ©i khác thì ti‰ng Pháp là m¶t sinh ng» ngoåi quÓc ÇÙng vào hàng thÙ tÜ sau
ti‰ng Nga, ti‰ng Tàu và ti‰ng Anh.
TØ s¿
hiŒn diŒn cûa chúng tôi khi xÜa, gi© nÀy trên bình diŒn kinh t‰, chÌ còn m¶t hÒ
sÖ tÓ tøng vŠ n® nÀn không bao gi© giäi quy‰t ÇÜ®c và m¶t kh‰ ܧc bÒi thÜ©ng cho nh»ng mÕ than cÛ ª MiŠn B¡c cûa
chúng tôi mà B¡c ViŒt Çã cho Çình chÌ thi hành tØ næm 1963 . Lãnh Çåo cûa Hà
N¶i chÌ cÀn vài næm là quá Çû Ç‹ h† bôi xóa h‰t dÃu v‰t änh hܪng cûa ngÜ©i
Pháp ª MiŠn B¡c ViŒt Nam .
NhÜ vÆy cò th‹ nào ngÜ©i ta Ç¥t h‰t tin tܪng vào m¶t
hy v†ng là h† së tõ ra b§t mÅn tiŒp hÖn n‰u h† chi‰m ÇÜ®c MiŠn Nam ?
(xin xem ti‰p ChÜÖng BÓn:T°ng ThÓng ThiŒu cÓ g¡ng gi» th‰
chû Ƕng chánh trÎ )